terug

Apeldoornse Lucifersfabriek

Apeldoornse Lucifersfabriek

Deze fabriek, die in het begin ook wel de Zwavelstokjesfabriek werd genoemd, werd opgericht in 1873 door de heer H.C. Hoogendijk en was aanvankelijk gevestigd in Wenum op het Landgoed De Rotterdamsche Kopermolen. In die tijd was er officieel geen sprake van een Luciferfabriek maar van een 'Fabriek van Houtbewerking'.
Aanvankelijk werken er op het bedrijf 28 arbeiders, maar in 1874 is het aantal al verdubbeld. Het bedrijf maakt in die jaren een ongekende groei door en krijgt een omvang zoals in Apeldoorn niet eerder is voorgekomen. In 1876 werken er 52 mannen, 3 vrouwen, 69 jongens en 31 meisjes bij het bedrijf. Om een indruk te geven van de verdiensten die tijd; jongens en meisjes vanaf 12 jaar verdienden toen 0,25 cent per dag! Op het hoogtepunt werken er circa 600 werknemers.

De vervaardiging van de luciferdoosjes gebeurde in een schuur in Vaassen. Het vullen van de doosjes gebeurde vervolgens weer in Wenum. Voor elke 100 gevulde doosjes kreeg men 3 cent. Er waren werklieden die het brachten tot 2.500 - 2.800 doosjes en zodoende een dagloon haalden van 0,75 - 0,80 cent.

Kort hierna komt een kentering. Er ontstaat een overproductie aan lucifers waardoor een lonende exploitatie van het bedrijf onmogelijk wordt. In onderling overleg besluiten de fabrikanten enkele fabrieken op te heffen of samen te voegen. De fabriek van Hoogendijk in Wenum wordt gesloten en opgenomen in het bedrijf van Fromberg in Apeldoorn en gaat verder onder de naam Lucifersfabriek Hoogendijk, Fromberg en Cie. Deze fabriek werd gevestigd aan de westzijde van het kanaal Apeldoorn-Dieren, niet ver van de spoorbrug. (waar nu Smelik is gevestigd. Red.) Het zal vermoedelijk de gunstige ligging vlak bij het station Apeldoorn en de in 1876 in gebruik genomen spoorwegverbinding Amersfoort-Apeldoorn-Zutphen en het kanaal voor de aanvoer per schip van het benodigde hout zijn die de opheffing van het bedrijf in Wenum in de hand heeft gewerkt.
Aan het begin van de twintigste eeuw werd het bedrijf opgeheven.

Open de bijlage voor de Apeldoornsche Courant van 1883, waarin de Lucifersfabriek adverteerde.

Meer informatie in het boek Van spoorbrug naar Bockershoeve (VOA - Yvonne de Vries, Marten Westrik 2011)

Bijlage openen

Zuidkrant – Uit het archief van Frits Reinders

Info Reacties Streetview